Skellig Michael i Aran Islands to najdalsze zachodnie punkty Europy przed Atlantykiem. Skellig — pojedyncza skała klasztorna dostępna tylko w idealną pogodę. Aran — trzy zamieszkane wyspy irlandzkojęzyczne. Razem: kwintesencja "dzikiego zachodu" Irlandii.
Skellig Michael — 6-wieczny klasztor
Skellig Michael (Sceilg Mhichíl) leży 12 km od wybrzeża Kerry (od Portmagee). Skała wystaje 218 m nad Atlantykiem. UNESCO od 1996.
Mnisi zbudowali tu klasztor w VI-VIII w. — 6 kamiennych kopułowatych chałup ("beehive huts") + 2 oratoria + cmentarz + "skała pielgrzyma". Żyli na wodzie deszczowej, jajkach ptaków morskich i rybach które ptaki upuszczały. Chwałą Skellig był 12-wieczny "Book of Kells wysp" — iluminowany manuskrypt (obecnie zaginiony).
W 1044 Wikingowie splądrowali klasztor. W XII w. mnisi przenieśli się na ląd (Ballinskelligs). Skellig zapomniano do XIX w.
Star Wars — Skellig Michael pojawia się w "Force Awakens" (2015, ostatnia scena) i "The Last Jedi" (2017, cała środkowa część filmu). Grający Luke Skywalker (Mark Hamill) spędził tydzień kręcąc na skale. Rezultat: gwałtowny wzrost turystyki (kwiat, ale zagrożenie dla struktury zabytku). W 2019 ograniczono do 180 osób dziennie (maj-październik).
Rezerwacja i dostęp
Tylko 15 licencjonowanych łodzi. Ceny 100-120 EUR/osoba (rejs + landing). Rezerwacja 3 miesiące wcześniej minimum. Kluczowe operatorzy: Skellig Michael Cruises (Portmagee), Casey's Skellig Islands Tours (Portmagee), Skellig Force Awakens Tours (Ballinskelligs).
Problem: 50% wypraw jest odwoływane z powodu pogody. Wiatry >30 km/h uniemożliwiają lądowanie. Jeśli masz rezerwację i wypłynąć nie można — kolejny slot znajdziesz za 2-4 tygodnie w sezonie.
Schemat dnia: 8:00 spotkanie w porcie Portmagee, 9:00 wypłynięcie, 10:30 landing na skale (2-3 h zwiedzania), 15:00 powrót. Cały dzień.
Wspinaczka: 618 kamiennych stopni (bez poręczy w wielu miejscach) na wysokość 175 m. Nie dla osób lękających się wysokości. Wymagana forma fizyczna średnia+. Zabierz: butelka wody, kanapki, kurtka wiatroszczelna, buty trekkingowe.
Ochrona ptaków
Skellig Michael to jedno z największych kolonii ptaków morskich Europy. Storm petrels (>10 000 par), Manx shearwaters, puffin (colorowe papużki morskie, kwiecień-lipiec), gannets (Little Skellig, sąsiednia skała nie do lądowania — 30 000 par gannetów, druga największa kolonia świata).
Jeśli nie masz szczęścia do landingu — Skellig Ring Boat Trip (bez lądowania, 55 EUR) daje 2h okrążenia obu Skelligs z widokami na ptaki. Też warto.
Aran Islands — trzy wyspy irlandzkojęzyczne
Aran Islands (Oileáin Árann) leżą 30 km z Rossaveal (Galway) lub 15 km z Doolin (Clare). Trzy wyspy: Inis Mór (największa), Inis Meáin (środkowa), Inis Oírr (najmniejsza).
Cztery tysiące lat archeologii + trzy tysiące lat literatury + irlandzkojęzyczna społeczność 1200 mieszkańców. To muzeum pod otwartym niebem.
Inis Mór (Wielka Wyspa)
Dún Aonghasa (15 EUR) — kamienny fort z II-I w. p.n.e. na 100-metrowym klifie. Cztery koncentryczne mury obronne. Chevaux de frise (pochylone kamienie do obrony przed konnicą) — jedyne na Wyspach Brytyjskich. Perspektywa: siedzenie na krawędzi klifu z widokiem Atlantyku, bez balustrad, bez alarmów. Absolutnie dech zapierające.
Dún Eochla (dalej na wyspę), Teampall Bheanáin (najmniejsza kaplica świata — 3.7 m × 2 m), 7 wczesnochrześcijańskich kościołów.
Baza: Kilronan (main town). Aran Islands Hotel (140 EUR/noc). Kilmurvey House (B&B 100 EUR). Restauracja Watchtower (kolacja z produktów lokalnych, 40 EUR). Wypożyczalnia rowerów Rothaí Aran (15 EUR/dzień) obowiązkowa.
Inis Meáin (Środkowa Wyspa)
Najmniej odwiedzana, najbardziej autentyczna. 200 mieszkańców, 100% irlandzkojęzycznych. Synge's Cottage (chałupa Johna Millingtona Synge'a — dramaturga który spędził tu 5 lat i napisał "The Playboy of the Western World").
Inis Meáin Restaurant & Suites (Michelin gwiazdka) — hotel + restauracja Rualí i Marie-Thérèse Uí Ghríofa. Menu tasting 8-danie 145 EUR. Kolacja + noc 300 EUR/os.
Dún Chonchúir (bezpłatny) — kamienny fort z I w. n.e., mniej znany od Dún Aonghasa ale równie stary.
Inis Oírr (Wschodnia Wyspa, najmniejsza)
3 km × 3 km, 250 mieszkańców. Ideal na daytrip z Doolin (25 min ferry, 25 EUR return).
Plassey Shipwreck — statek greckiego pochodzenia rozbity w 1960 na plaży. Serial "Father Ted" (BBC) nakręcił swoje intro na tym wraku. Do dziś statek leży na piasku, zjedzony przez rdzę.
Caisleán Uí Bhriain (Plunkett's Castle, XIV w.) na wzgórzu w środku wyspy. Ruiny, bezpłatny wstęp.
Rowery (10 EUR/dzień w wypożyczalni na porcie) — objazd wyspy 15 km 2 godziny.
Gaeltacht — irlandzki jako pierwszy język
Aran Islands są urzędowym Gaeltacht (obszarem irlandzkojęzycznym). W szkołach dzieci uczą się po irlandzku. Rząd Irlandii daje dodatkowe subwencje mieszkańcom mówiącym po gaelicku w domu. Sklepy i puby prowadzone są po irlandzku (choć wszyscy mówią też po angielsku).
Letnie kursy: dzieci i młodzież z Irlandii przyjeżdżają na 3-tygodniowe programy nauki. Dorośli mogą zapisać się do Áras Éanna (Inis Oírr) na tygodniowe kursy (300 EUR).
Jak dojechać
Z Doolin (Clare): Doolin Ferries lub O'Brien Line, 25-40 min, 25-35 EUR return. Więcej odjazdów do Inis Oírr niż do Inis Mór.
Z Rossaveal (Galway): Aran Island Ferries, 40 min, 30-40 EUR return. Bezpośredni bus z Galway (8 EUR).
Z Connemara Regional Airport (Inverin): Aer Arann Islands, 10 min, 90 EUR return. Loty codzienne (i piękne).
Skellig i Aran to najbardziej ekstremalne krawędzie Europy. Dostęp trudny, warunki niepewne, ale ci którzy tu docierają wracają odmienieni.